Küresel Plastik Anlaşması Taslağına Eleştiri
Küresel plastik kirliliğine karşı hazırlanması planlanan ilk uluslararası anlaşmaya ilişkin yeni “Müzakerelere Yardım” (Aid to Negotiations) metni, çevre örgütleri ve bilim insanlarının tepkisini çekti.
Hafta başında yayımlanan metnin, Ağustos 2025’te Cenevre’de sonuçsuz kalan müzakerelerin sonunda hazırlanan taslakla büyük ölçüde benzerlik taşıdığı, hatta bazı uzmanlara göre daha düşük bir çevresel hedef düzeyi içerdiği belirtildi. Plymouth Üniversitesi’nden deniz biyoloğu Richard Thompson, metnin “çok benzer, hatta biraz daha zayıf” olduğunu ifade etti.
185 ülkenin taraf olduğu müzakerelerde temel anlaşmazlık, plastik üretiminin sınırlandırılmasını öngören bağlayıcı önlemler ile yalnızca plastik atıkların yönetimine odaklanılması arasında yaşanıyor. Başta petrol üreticisi ülkeler olmak üzere bazı devletler üretim kısıtlamalarına karşı çıkarken, çok sayıda ülke daha iddialı ve hukuken bağlayıcı önlemler talep ediyor. Küresel plastik üretiminin 2060’a kadar üç katına çıkması bekleniyor.
Metnin, müzakere edilmiş veya üzerinde uzlaşılmış bir metin olmadığı ve yalnızca müzakerelere referans oluşturduğu belirtilirken, çevre kuruluşları mevcut haliyle anlaşmanın plastik kirliliğini sona erdirmekte yetersiz kalacağı uyarısında bulunuyor. Bilim insanları ise bağımsız bilimsel gözlemcilerin müzakere sürecinde uzman görüşü sunmasının engellenmesinin soru işaretleri yarattığını vurguluyor.
Bir sonraki gayriresmî görüşmeler 27–30 Eylül 2026’da Bangkok’ta gerçekleştirilecek. Güncellenmiş metnin ardından resmi müzakerelerin Mart 2027’de, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ev sahipliğinde yapılması planlanıyor.
