Ana Sayfa Su'ya DairEKOLOJİ Marmara Adalar Platformu’ndan müsilaj krizi eylem planı

Marmara Adalar Platformu’ndan müsilaj krizi eylem planı

Yazar: Mehlika Bilgutay CETIN

Marmara Denizi, uzun yıllardır görmezden gelinen kirliliğin ve çevresel sorunların sebep olduğu müsilaj ya da deniz salyası nedeniyle nefes almaya çalışıyor. Marmara Adaları’nda faaliyette bulunan dernekleri aynı çatı altında buluşturan Marmara Adalar Platformu‘nun, konunun uzmanlarının katılımıyla düzenlediği Marmara Denizi’nde Çevresel Tehditler ve Deniz Kirliliği Çalıştayı‘nda, müsilaj krizi tüm yönleriyle ele alındı.

Marmara Denizi’nin geleceği için tüm tarafların bir araya geleceği geniş katılımlı bir oluşumla acil olarak harekete geçilmesi ve bilimin sesine kulak vererek denizdeki kirliliğe son verecek önlemlerin alınması gerektiği vurgulandı.

Marmara Denizi’nde Çevresel Tehditler Ve Deniz Kirliliği Çalıştayı‘nın Sonuç Bildirgesi‘nde şu bilgiler paylaşıldı;

Çalıştayın birinci oturumunda sürdürülebilir Marmara Denizi İçin Koruma Alanları, Marmara Denizi’nin tamamının koruma alanı olarak belirlenmesi, etkin bir koruma için alınması gereken önlemler gibi konular masaya yatırılmıştır.

Bugün Marmara Denizi’nde büyük ölçekli etkisi görülen müsilaj, köpük, çamurlaşma, besin tuzları artışı, yabancı türlerdeki artış gibi sonuçlar, büyük bir eko-yıkımın göstergesidir. Acil tedbir alınıp kararlı bir eyleme geçilmezse bu eko-yıkımın etkileri, başta Ege Denizi olmak üzere Karadeniz ve diğer denizel sistemlerde de görülecektir.

Çalıştayın birinci oturumunda öncelikle Marmara Denizi’nin kirlilik yoluyla kaynaklarının tüketilmesi konusu bilimsel veriler ile paylaşılmış, denizin alıcı ortam olarak kullanılmasından derhal vazgeçilmesinin gerekliliği vurgulanmış ve alınması gereken aşağıdaki önlemler ortaya konulmuştur.

En önemli sorunlardan biri “atık kontrolü

-Bölgedeki kirletici sanayinin kontrol altına alınıp bölgenin ağır kirletici odaklardan arındırılması, tüm sanayi tesislerinde ileri biyolojik arıtma teknolojilerinin kullanılmasının zorunlu hale getirilmesi gerekmektedir. Son yıllarda yapılan düzenlemeler ile işletmelerin atıklarını büyük oranda azalttığı  ve iyileştirmeye gidildiği  belirtilmekle birlikte, kirliliğe yol açan sanayi atıklarının halen söz konusu olduğu, tüm bölgede acilen ileri biyolojik arıtmaya geçilmesi ve gerekli denetimlerin aksatılmadan titizlikle yürütülmesi gereklidir.

-Denizimizi kirleten en büyük sorunlardan biri evsel atıklar olarak görülmektedir. Çoğu belediyenin arıtma sistemleri olmakla birlikte, bu sistemler çoğunlukla eski teknolojiyi kullanmakta ve yeterli olmamaktadır. Acil önlem olarak belediyelerin azot, fosfor vs. maddeleri ayrıştırabilen, ileri biyolojik atık sistemlerini kurmaları gerekmektedir. Bu konuda tüm Marmara Bölgesi belediyelerinin ilgili kurumlarla acil olarak organize olup ortaklaşa hareket etmesi gereklidir.

-Yerel yönetimlerin sorumluluk ve denetiminde olan yağmur suyu tahliye kanallarının ıslahının yapılarak ilave bir kirlilik unsuru şeklinde ortaya çıkmasının engellenmesi gereklidir.

-Her bireyin atıklar konusunda bilinçli olması ve koruma yaklaşımına katılmasının önemli olduğuna, bireylerin evlerde kendi atıklarını ayrıştırmaya başlamasının ve bu konuda belediyelerin sağlayacağı destek ile atıkların gruplanarak değerlendirilmesinin faydalı bir adım olacağına vurgu yapılmıştır.

Marmara Denizi’nin tamamı, koruma alanı olarak belirlenmelidir.

Çalıştayda tartışılan ana konulardan biri, “koruma alanları” üzerine olmuştur.

-Sürdürülebilir deniz ekosisteminin varlığı, biyolojik çeşitliliğin devamı, balık üreme alanları ve posidonia çayırlarının hâkim olduğu bölgelerin koruma alanları olarak tanımlanması ve ilan edilmesi gereklidir.

-Koruma alanı ilan etmenin önemli ama yeterli olmadığına, koruma alanının korunması için mevcut mevzuatın yetersizliğine ve yeniden değerlendirilerek düzenlenmesi gereklidir.

-Kendini konunun paydaşı addeden araştırmacılar, yerel yönetimler, siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyonsuzluk olduğu, siyaset üstü bir yaklaşım ile bu büyük sorunun çözümü için ortak çalışmalar yapılmasının önemli olduğuna,  koruma alanları ilanı çalışma sürecinde,  tüm tarafların (STK’lar, meslek kuruluşları, halk, balıkçılar) bir araya gelerek  birlikte konuyu tartışması ve sonrasında ortak bir bildiri hazırlayarak karar vericilerin değerlendirmesine sunulması önemlidir.

– “Koruma alanı ilanı” aşaması kadar sonrasında bu alanların denetiminin önemine, bunun için bir yönetim merkezi kurulmasının (7 gün 24 saat kameralar ve dijital platformlar yolu ile izlenmesi gerektiğine) ve belediyeler ile birlikte çalışmanın önemli fayda sağlayacağına vurgu yapılmıştır.

Çalıştayda ele alınan önemli konulardan bir diğeri, balıkçılık oldu.

-Marmara Denizi’nde var olan balıkçılık kuralları ve yasaklarına uyulmasının ekosistemin korunmasında çok önemli olduğuna; bu kapsamda sanayi, turizm ve özellikle de kıyı yerleşimleri ve ada halklarının temel geçim kaynağı olan balıkçılık faaliyetlerinin ekosistemi önceleyerek yapılması gerekliliğine; canlı çeşitliliğinin sağlıklı bir şekilde korunması için var olan “balıkçılık kota sistemi”nin revize edilerek çalıştırılması ve aktif olarak uygulanması gerekliliğine vurgu yapılmıştır.

-Yine, halkın bilinçlendirilmesi için sıklıkla toplantılar organize edilmesi ve bilgi birikimi sağlanması; mümkün olduğunca çok, il il bilimsel toplantılar düzenlenmesi; ilgili kuruluşlar ve halkın bir araya gelerek konuyu tartışması, çözüm araması ve denetim mekanizması geliştirmek için çalışmalar yapılması gerekliliğine vurgu yapılmıştır.

Çalıştayın ikinci oturumunda kamuoyunu bilinçlendirmede ve Marmara Denizi Eylem Planı’nda sivil toplum kuruluşlarının rolü ele alınmıştır.

-Marmara Adaları Gündoğdu Köyü Kalkındırma ve Güzelleştirme Dernek Başkanı tarafından, Marmara Adaları Hayalet Ağlar projesinde olduğu gibi, tüm Marmara Denizi içerisinde temizlenecek hayalet ağlar için bir planlamaya ihtiyaç duyulduğuna, bu planlamanın da takipçisi ve destekçisi olunması gereklidir.

-İstanbul Kent Konseyi Başkanlığı tarafından farklı sektör, STK, kamu ve kent konseylerinin bir araya gelmesi gereklidir.

-Sektörel sivil toplum örgütleri dahil; çevre, kültür, yerel, her türlü sivil toplum kuruluşunun çatısı altında toplandığı büyük, kapsayıcı, süreçleri denetleyen, sorgulayan, bilgi üreten ve paylaşan bir sivil platforma ihtiyaç olduğu ve bu platform çatısı altında bir Koordinasyon Kurulu ile Bilim Kurulu kurulması gereklidir.

-Marmara Belediyeler Birliği bünyesinde kurulan bilim kurulunca alınan kararların bilim kurulunun içinden tayin edilecek bir sözcü vasıtasıyla, siyasetin, bürokrasinin dahli olmadan, net ve şeffaf bir şekilde kamuoyu ile paylaşılması gereklidir.

-Bilim kurulu ve kamu kurumlarının yaptığı toplantılara, başta su ürünleri kooperatifleri olmak üzere ilgili tüm STK’ların, kent konseylerinin ve meslek odalarının davet edilmesi gerekliliğine vurgu yapılmıştır.

Sürdürülebilir deniz ekosisteminin varlığı, biyolojik çeşitliliğin devamı, balık üreme alanları ve posidonia çayırlarının hâkim olduğu bölgelerin koruma alanları olarak tanımlanması ve ilan edilmesi gereklidir.

Kıyı yapıları, müsilajın kıyıya atılmasını engellemekte ve deniz içinde kalmasına yol açmaktadır.

-Özellikle şu hassas dönemde Marmara Bölgesi’nde denizel sistemlere, yeraltı sularına zarar veren büyük projelerin, endüstriyel tesislerin (kıyı dolguları, Marmara Denizi’ne hafriyat dökümü, denizaltı ulaşım projeleri, termik santral ve Kanal İstanbul vb.) çevresel etkileri bilimsel yöntemlerle net bir şekilde ortaya konulmadan ve net bir mutabakat sağlanmadan inşaalarına başlanmaması, işletmeye alınmaması hususlarına vurgu yapılmıştır.

Objektiflerin sorunlara çevrilerek problemlerin gün yüzüne çıkartılması gerekliliği önem kazanmıştır.

Marmara Denizi’nin korunmasına yönelik özel bir yasal düzenleme yapılması ve  “Marmara Denizi’ni Koruma Kanunu” çıkartılması önerilmiş olup bu konuda tüm sivil toplum kuruluşlarının yasama faaliyetlerine katkı vermesi gerekliliği dile getirilmiştir.

Son olarak çalıştayda toplumun her kesimini ilgilendiren bu sorunun çözümünde iletişim ve koordinasyon gerekliliğine vurgu yapılmıştır.

İlgili Diğer Haberler

Bu web sitesi, deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Bu konuda sorun yaşamadığınızı varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul et Daha fazla oku