SUyunuz ne kadar masum?..

Uluslararası Kimya Birliği ona oksidan adını veriyor.
Siz muhtemelen H2O adıyla tanıyorsunuz.

Bütün canlılar için hayati rol oynayan bu madde, evrensel çözücü olduğu gibi, biyolojik bir kayganlaştırıcı ve soğutucudur. Ama hidrojen ve oksijen atomlarından oluşan bu basit bileşik, musluğunuzdan aktığı sırada genellikle yutmaktan pek de memnun olmayacağınız maddelerle karışık haldedir.

Sular doğal hallerinde pek çok mikroorganizmayı içinde barındırır.  Bu mikro organizmaları yok etmek için biçilmiş kaftan klor’dur. Klor ile temizlenen sularda milyonda birkaç birimde olsa kloraminler ortaya çıkabilir. İçtiğiniz suda klor olması sizi rahatsız ediyorsa suyunuzu üstü açık bir kapta bir kaç saat dinlendirin gitsin. Klor uçucudur ve suyunuzdan hızla uzaklaşacaktır.

Sülfat doğal yollarla oluşarak yeraltı sularına musallat olan bir kimyasaldır. Bazıları kaplıcalarda arındırıcı etkisinden ötürü yüksek sülfatlı maden sularını içer. Sülfat kükürt kokusunu yok ettiği için çok az miktarlarda da olsa bile kullanılır.

Sudaki bir tehlike de gelişim yetersizliği ve norolojik sorunlara yol açma ihtimali olan kurşun. Eğer tesisatı eski bir evde oturuyorsanız ve apartmanınızdaki borularınız kurşunsuz değilse bu zararlı maddenin suyunuza karışma ihtimali büyük.

Gelin, SU’daki tehlikeyi daha yakından inceleyelim;

• Kurşun
New York City içme suyunun kalitesiyle övünür ama su tarih öncesi borularla aktarıldığı zaman bu taşra tazeliğinin hiçbir anlamı kalmaz. (Yeni kurşunsuz su boruları bile yüzde 8 kurşun içerebilir.) New York yumuşak suyu, gelişim yetersizliği ve nörolojik sorunlara sebep olabilen kurşunu rahatlıkla soğurabilmektedir. Şehir yöneticileri kurşun seviyesi binde 15 birime ulaştığında önlem almakla yükümlü olsa da şimdiden binde 19 birim gibi yüksek değerleri görmüş durumdalar.

• Sülfat

Doğal yollarla oluşarak yeraltı sularına musallat olan bir kimyasaldır. Bazı insanlar kaplıcalarda arındırıcı (laksatif) etkisinden ötürü yüksek sülfatlı maden suları içer. ABD Çevre Koruma Bürosu -EPA kükürtlü kokuyu asgariye indirmek için milyonda 250 birimle sınırlandırılmasını önermektedir.

• Radyonüklitler
Milyonlarca yıl önce, uranyum açısından zengin volkanik küller günümüzde Texas Körfezi olarak bilinen kıyı bölgesini kaplamıştı. O günden sonra U-238 akiferlere (Su taşıyan yer katmanları) sızmanın bir yolunu bularak buralarda bozunarak radyum, toryum ve radon gibi radyoaktif izotoplara dönüşmeye başladı. Houston’da, sudaki radyasyon miktarı 16,9 pikoküri gibi yüksek değerlerde ölçülmektedir ve bu EPA üst sınırının oldukça üstündedir. (Evet, bu radyoaktivite ölçü birimi adını Marie Curie’den almaktadır. Işıltılı bir kariyere layık bir saygı göstergesi.)

• Trihalometanlar
Klor, flor ve brom gibi aşırı reaktif halojen elementler grubuna dahildir. Bunlar periyodik tablonun yuva yıkıcılarıdır ve birçok molekülü (Stratosferdeki ozon gibi) parçalayabilirler. Bu da kloru sudaki mikroorganizmaları öldürmek için biçilmiş kaftan yapar. Ama klor aynı zamanda  trihalometanlarla birleşerek organik madde ortaya çıkarabilir ve bunlar da DNA ve karaciğerinize zarar vererek kansere sebep olabilir.

• N-Nitrozo Metilamin
Aslında laboratuarlar bu maddeyi bir tek enjeksiyonla farelerde kanser başlatmak için kullanmaktadır. Ama korkmayın: Ortada kıymetli vücut sıvılarımızı kirletmek için bir komplo yok. NDMA suyun klor veya kloraminle arıtılmasının yan ürünü ortaya çıkabilmektedir. Soğuk Savaş döneminden kalma bir askeri üssün yakınlarında oturuyorsanız da onu içme ihtimaliniz var. California’daki Riverside County’de bu madde trilyonda 12 birim gibi yüksek değerlerde ölçülmüştür. Bu eyaletin hedef limitinin dört katıdır.

• Kloraminler
Amonyaklı temizlik ürünlerinin etiketlerinde ne yazdığını biliyorsunuzdur; “Çamaşır suyuyla karıştırmayın.” Çamaşır sularının etiketlerinde de “Amonyakla karıştırmayın” yazar. Oysa akıllarını mikroorganizmaları öldürmekle bozan belediye su yetkilileri son yüz yıldır bu tavsiyeyi göz ardı ediyor. Sonuçta temiz suyun yanı sıra milyonda birkaç birim kloraminler ortaya çıkar: Farelerde ve bazı insanlarda kırmızı kan hücrelerine hasar verebilen bileşikler.

• Bromat
Hayır, tıraş kolonyanızı paylaştığınız kankanızdan bahsetmiyoruz.  Bu potansiyel kanserojen, amacından biraz sapan su arıtma yöntemlerinden biri daha, hepsi bu. Doğal mineral kaynaklarından gelen bromür iyonları içeren su, ozonla (O3) arıtıldığında, Bromat (BRO3) ortaya çıkar.

Şimdi suyunuzun içinde ne olduğunuzu biliyorsunuz. Gönül rahatlığıyla tüketebilirsiniz.