Kadim bilgilerin ışığında biyolojik çeşitliliğimizin haritası
Tarım ve Orman Bakanlığı, medeniyetin beşiği konumundaki Anadolu coğrafyasında tarih boyunca yaşam bulan medeniyetlerin kadim bilgilerinin kaybolmasını engellemek amacıyla Devlet Planlama Teşkilatı’nın desteğiyle Biyolojik Çeşitliliğe Dayalı Geleneksel Bilginin Belirlenmesi projesini hayata geçirdi. Projenin alt yapı çalışmalarından ihale sürecine kadar her aşamasında yer alan Ege Üniversitesi akademisyenleri, projeye büyük katkı sağlıyor. Özellikle kırsal kesimde yaşamlarını devam ettiren topluluklar tarafından ayakta tutulan kadim bilgilerin toplanması için hareket geçen bilim insanları, arazi çalışmalarına başladı.
Etnoloji (kültür bilim) ve biyoloji (canlı bilim) kelimelerinden oluşan Etnobiyoloji çeşitli insan topluluklarıyla bunların hayvansal ve bitkisel çevreleri arasındaki ilişkileri ele alan bilim dalı olarak biliniyor. Etnobiyolojiye, çoğu kez, akademik biyolojiye karşıt olarak, halk biyolojisi adı da verilir, çünkü nadiren yazılı bir biçime bürünür. Fakat bu bilgiler, kültürlerin ayrılmaz bir parçası durumundadır. İnsanların çevrelerindeki evcil ve yabani bitki ve hayvanlarla ilgili bilgileri, etnobiyoloji uzmanlarının başta gelen inceleme konusunu meydana getirir. Etnobotanikle etnozoolojiyi inceleme alanı içine alan etnobiyoloji, bitki ve hayvanları adlandıran terimlerin kökeniyle bunların gelenekler doğrultusunda kuşaktan kuşağa aktarılmaları konusunda kültürel antropoloji ve dilbilim tarafından ortaya atılan kavramlardan geniş ölçüde yararlanır.
Geleneksel ürünler kayıt altına alınıyor
Projenin İzmir ayağını EÜ ve İKÇÜ’deki farklı disiplinlerden akademisyenlerin yürüttüğünü hatırlatan ekip lideri olarak görev yapan EÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Serdar Gökhan Şenol, İzmir’deki 70 farklı kırsal mahallede çalışma yürüteceklerini söyledi. Projenin tamamlanmasıyla geleneksel zenginliklerin bilimin hizmetine sunulacağını kaydeden Şenol; “Atasözü, hikaye, öykü, içerisinde biyoloji, organizma, hayvan ve bitki geçen bütün materyalleri inceliyoruz. Ülkemizin dağ köylerinde yaşlılarımız bu materyalleri kullanmaya devam ediyor. Nesilden nesle aktarılan bilgi, ustalık, beceri ve kullanımlar üzerinde çalışıyoruz. Dünya literatüründe ‘Etnobiyoloji’ terimi ile ifade edilen çalışmalarımız kapsamında, İzmir’de belirlenen 70 köyü gezip orada yaşayanlarla doğrudan görüşerek geleneksel veriyi toplayacağız. Bu verileri Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanlarına yükleyeceğiz. Türkiye genelinde şu an 20’ye yakın il çalışıldı ve bir kısmı çalışılmaya devam ediliyor. Sonraki aşamada, bu kayıtlar bilim insanlarının bilgisine sunularak yapılacak ilaç veya ekolojik yaşama dair bir takım dönüşler yapılacaksa buradan alınacak veriler ışığında çalışmalar yürütülebilecek” dedi.
Proje ekibinde yer alan öğretim elemanları;
*Doç. Dr. Serdar Gökhan Şenol- EÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Botanik Uzmanı/ Ekip Lideri. *Doç. Dr. Şura Baykan- EÜ Eczacılık Fakültesi Farmasotik Botanik Anabilim Dalı/ Etnobotanik Uzmanı. *Doç. Dr. Pınar Fedakar- EÜ Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Halk Bilimi Anabilim Dalı/ Sosyal Bilimler Uzmanı. *Dr. Öğretim Üyesi İsmail Öztürk- İKÇÜ Eczacılık Fakültesi Farmasotik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı/ Mikrobiyoloji Uzmanı.
