Güneş enerjisiyle basit ama büyük buluşların mucidi: Prof. Dr. Işık Tarakçıoğlu

Hava bedava, güneş bedava… Fakat biz, ısınmak, su ısıtmak ve farklı ihtiyaçlarımız için hem dünyayı kirletiyor, hem de üstüne dünya kadar para veriyoruz.

Tekstil Mühendisi Prof. Dr. Işık Tarakçıoğlu, Ege Üniversitesi Tekstil Mühendisliği’nden emekli olduktan sonra da bilimsel çalışmalarını sürdürerek, küresel ısınmaya karşı güneş enerjisinin kullanım alanlarını yaygınlaştırmaya odaklanmış. Patent ve faydalı model sayısı 20’ye ulaşan Işık Tarakçıoğlu, özellikle yaz döneminde, ortalama altı ay boyunca bedava güneş enerjisiyle sıcak su elde edilmesini sağlayan buluşuna imza attıktan sonra, gastronomi alanında çok ilgi çeken ‘sebze-meyve kurutucusu’nu yarattı. Kurduğu şirketiyle; güneş enerjisinden faydalanmanın verimliliğini arttırmak, güneş enerjisinden faydalanmayı ucuzlatmak ve böylece güneş enerjisinden faydalanmayı yaygınlaştırmayı misyon edindi. 

Güneş enerjisi ile su ısıtma sisteminin uzun senelerdir bilindiğini söyleyen Tarakçıoğlu; “Sistem Kıbrıs’tan geldi. Önce Mersin’de, Akdeniz Bölgesi’nde başladı ve sonrasında Türkiye’ye yayıldı. Her daire için çatılarda iki panelle görüntü kirliliği oluşturdu. Yanılmıyorsam, dünyada bu sistemi kullanan ilk beş ülke arasındayız. Hatta ikinci ya da üçüncü de olabiliriz…” sözleriyle Türkiye’de güneş panellerinin yaygın olarak kullanıldığını belirtiyor.

Hibrit kolektörlerle hem elektrik, hem sıcak su elde edilebiliyor

70 yaşında, Teks-Tar isimli güneş enerjisi sistemleri üreten şirketini kurarak girişimciliğe soyunan Tarakçıoğlu, patent hakları firmasına ait olan tekstil esaslı hava ve su ısıtıcı kolektörlerle, PV panelleri kombine ederek ürettiği PV-T kolektörle hempanel ömrünü iki katına çıkardı. Fotovoltaik (PV) hücreler, üzerlerine düşen güneş ışınlarının (fotonların) yüzde 80’ini emebiliyor fakat bu enerjinin sadece yüzde 5-25’ini (Türkiye’de şu anda piyasada bulunan PV paneller yüzde 16-21’ini) elektrik enerjisine dönüştürebiliyorlar. Emilen enerjinin geri kalan kısmı ise ısı enerjisine dönüşüyor.

SOLARPOL Tekstil Esaslı Su Isıtıcı Esnek Kolektörleri son derece basit ve dolayısıyla da ucuz kolektörler. Fiyatları piyasada bulunan bakır levhalı ve borulu hibrit (PV-T) kolektör/panellere oranla çok daha düşük. SOLARPOL Hibrit (PV-T) Kolektör/Paneller de normal PV panellere göre dikkat çekici avantajlara sahip;

•      Elektrik üretim verimleri yüzde 10-25 daha yüksek.
•      Toplam (elektrik + ısı) enerji verimleri yüzde 80’nin üstünde.
•      Faydalı kullanım ömürleri daha uzun.

Bu avantajları nedeniyle hibrit (PV-T) kolektör/panellerin yakın gelecekte normal PV panellerin yerini alacağına düşündüğünü söyleyen Işık Tarakçıoğlu, bu sene de İzmir Enternasyonal Fuarı’nda yeni buluşunun tanıtımını yapacak. Geçtiğimiz yıl 86. İzmir Enternasyonal Fuarı’nda tanıttığı bir kule/ara depo donanımı geliştirdiğini belirten Tarakçıoğlu, bu buluşunun özelliklerini de paylaştı; “PV-T kolektör/panel su çıkışı ile sıcak su tankının sıcak su girişi arasına yerleştirilen bu kule/ara deponun en üst noktasından gelen ve kulenin üst kısmında toplanan suyun sıcaklığı ayarlanan sıcaklığa (45-55 oC’ye) ulaştığında, kulenin üst kısmındaki sıcak su çıkışındaki termostatlı vana açılarak sıcak su, izolasyonlu sıcak su deposuna (boylere) gönderilidi. Bu esnada kuledeki su seviyesi düşmeye başlayacağından, çıkan sıcak su kadar soğuk su, kolektöre giden soğutma suyu çıkışının bulunduğu kulenin en alt kısmına geldi. Böylece kulenin üst kısmından 45-55 oC sıcaklıkta su alınırken, PV-T kolektör/panellere gönderilen suyun sıcaklığının 30-35 oC’yi geçmemesi sağlanmış oldu.”

Nükleer santrallere ihtiyaç olmayan güneşi bol ülkemizde, güneş enerjisiyle daha neler yapılabileceğini gelin, Işık Tarakçıoğlu’nun kendisinden dinleyin…

Güneş enerjisiyle hava ısıtma sistemi sizin buluşunuzdan önce kullanılıyor muydu?

Güneş enerjisiyle hava ısıtma biliniyor, fakat yaygın değil. Çünkü hem pahalı, hem de verimi düşük. Patentli ürünümle ben bunu kumaşla gerçekleştirdim. Ben tekstil profesörüyüm. Patentli buluşumda; ısıyı emen siyah bir kumaşın gözeneklerinin içerisinden geçen hava, bütün bu ısısını havaya veriyor ve böylece çok daha ucuz -muadillerine göre yüzde 25- ve o ürünlerden iki kat daha verimli olarak kullanım sağlıyor.

Bu kumaşın özelliği nedir?

Zor bir kumaş değil ama doğru bir kumaş… Şunu da söyleyim; kumaş kullanmayı da dünyada denemişler. Ama deneyenlerin hiçbiri tekstilci olmadığı için doğru kumaşı bulamamışlar. Tekstilci olduğum için, önce, en uygun kumaşın nasıl olması gerektiğini kafamda oluşturdum. Sonra, ona benzer kumaşları denedim… Sonunda doğru kumaşı buldum. Benzerleri olsa da bu kumaş benim için üretiliyor. Siyah olan her şey güneşin enerjisini emiyor, ısınıyor. Siyah boyalı metal levhalar denemişler. Ama hava, levhaları yalayarak geçtiğinde ısı transferi yavaş olduğundan fazla ısınmıyor. Ağır ve pahalı oluyor. Almanlar aradan borular geçirerek yapıyor. Bu sefer verim artıyor ama maliyet de artıyor. Benim buluşumun avantajı basitliğinde… Aynı şekilde suyu kumaştan geçirerek suyu da ısıttım.

“Sıcaklık arttıkça, standart PV panellerin veriminin düştüğünün yaygın olarak bilinmesine karşılık, panel sıcaklığı 65 derecenin üstüne çıktığında sıcaklık arttıkça panellerin faydalı kullanım ömrünün kısaldığı pek bilinmiyor veya dikkate alınmıyor. Benim buluşum olan SOLARPOL Hibrit (PV-T) Kolektör/Panellerin performansları daha yüksek ve fiyatları uygun.”

Güneş enerjisiyle ısınmak ne kadar mümkün?

Güneş enerjisiyle mekan ısıtmak optimal olamaz. Çünkü ısınmaya en çok ihtiyaç duyduğumuz mevsim ve saatlerde; kışın, akşama doğru güneş yok. Bana göre; güneş enerjisiyle ısınmanın çok başarılı olma ihtimali yok. Bunu daha çok havanın nemini almada, yaşam konforunda kullanıyorlar. Örneğin; Çeşme’de yaz mevsim bittikten sonra, yazlıklar sıkı sıkı kapanır. İçeride kalan sıcak ve nemli hava soğuyunca, evin içi terlemeye başlar. Havanın sıcaklığı arttıkça, yoğuşmadan içerebileceği nem miktarı çok artar. Dolayısıyla, tersine de soğuduğu zaman, bu nem miktarı azalır ve çiğ noktası denilen noktada hava o nemi artık tutamaz ve ince zerrecikler halinde birikir. Ayrıca yazlıklarda küf ve bir sürü başka problem de olur. Bu sistem -güneş paneli, doğru akım pervanesi ve fanıyla-, güneşi görünce evin içerisine kuru ve ılık hava üflüyor. Bu arada, birkaç panel koyarsanız, evin soğumasını da önlüyor. Kendi büromu klimayla birlikte bu sistemi kullanarak ısıttım. Güneş yoksa klima ısıtıyor. Güneş olduğunda bu kolektörlerin iki tanesi 25 metrekarelik bir alanı, 3000 Watt’lık bir elektrikli ısıtıcıdan çok daha iyi ısıtıyor. Aynı şeyi su ısıtıcılarda da kombilerle birlikte kombine edebiliyorsunuz. Yüzde 25-40 arasında bir tasarruf sağlıyor.

Avusturya’nın Salzburg ve Steiermark eyaletlerinde kombi ile ısınma yapacaksanız, güneş enerjisiyle entegre olması zorunlu… Evinizin bu sistemi kurmaya uygun olmadığını -güneyi görmüyor, çatısı yok, vb.- ispat ederek ancak bu zorunluluğu uygulamıyorsunuz.

Küresel ısınmanın etkileri giderek artıyor. Bu konu size neler düşündürüyor?

Ben küresel ısınmadan çok ürküyorum. İnsanlığı, gezegeni bekleyen en büyük tehlike… O nedenle diyorum ki; Türkiye gibi güneşi bol olan bir ülkede özellikle suyu, fosil esaslı yakıtlar kullanarak ısıtmak yalnız aptallık değil, esasında günah… Torunlarımızın geleceğini çalıyoruz.

“Meyve kurutucu sistem, az ölçekli üretimde daha iyi verim sağlıyor. Kooperatifler için çok uygun. Yurt dışında özellikle ‘güneşte kurutulmuş/sundried’ meyveler tercih ediliyor.”

Güneş enerjisini, gastronomi dünyasının ilgisini çeken buluşunuzda da kullandınız. Kurutma sistemi neler sağlıyor?

Meyve, sebze kurutmaya yarıyor. Çevremizde bu sistem için en uygunu; incir kurutma… İncir, ağaçta kurur ve yere düşer. Düştüğü anda yaklaşık yüzde 36 nem içerir. Düşen incirler toplanıp 3-4 gün güneşte kurutulur. Bizim sistemimizde inciri sabah fırına koyup akşam alıyorsunuz. Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsü’nde bunu araştırdım. Yetkililer ilgilendiler. Önce burada, sonra orada sistemi denedik. O günkü müdürler ile hangi kapasitede fırın gerektiğini konuştuk. O arada ürünün pazarlaması için İzmirli bir şirket, ortaklık teklif etti. Mutabık kalarak ortaklık kurduk ama sonunda dolandırıldığımız anladık. 2011’den beri davamız devam ediyor. Şu an satış, pazarlamasını kendimiz yapıyoruz. Şimdi Manisa Gördes’te bir meyve üreticisine hazırlıyoruz. Meyve kurutma gelişebilir bir alan… Stevia kurutma da çok başarılı. Ot gibi olduğundan… Gaziantep Tarım İl Müdürlüğü, Urfa’nın iki köyünde beşer beşer, on çiftçi ile bir proje için anlaşmış. Projenin amacı; stevia’yı araştırmak, geliştirmek, üretmek ve yaygınlaştırmak. Bu amaçla köylülere bizim kurutucumuzdan hediye edildi. Cihazın kurulumu için giderken yanımızda karpuz kurusu götürmüştük, çok beğenilmişti. Köylüler stevia hasadından sonra karpuz da kurutuyorlarmış. Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enistitüsü tarafından sıkılmış üzümün posasını kurutmak amacıyla tesis kurduk. Güneş enerjisiyle kuruturken, bir taraftan su ısıtan, ısınmış suyla gece de havayı ısıtıp kurutma işlemine devam eden bir sistem…

Güneş panellerinin seçimi nasıl olmalı?

Panellerin amaca göre seçilmesi gerek. Amaç sıcak su elde etmekse, kolektörün üçte birinin panel için, üçte ikisinin de esnek su ısıtıcı kolektör için değerlendirildiği tipte bir PV-T kolektör/panelin tercih edilmesi gerek. Bu taktirde en fazla 60-100 Wp gücünde paneller kullanılabilir. Hem elektrik, hem de sıcak su elde edilmesi önemliyse, kolektörün yarısına panel, yarısına da esnek su ısıtıcı kolektörü yerleştiriyoruz ve en fazla 120-160 Wp gücünde paneller kullanılabiliyor. Asıl amaç fotovoltaik panellerin verimini artırıp, ömürlerini uzatmaksa, bu taktirde hibrit kolektörün en az üçte ikisine panellerin yerleştirilmesini ve böylece panellerin gücünün 200 Wp’nin üstüne çıkmasını sağlayabiliriz. 340 santimetre boyunda bir hibrit kolektöre 400 Wp gücünde paneller bile yerleştirilebiliyoruz.

SOLARPOL Tekstil Esaslı Su Isıtıcı Esnek Kolektörleri Ve Hibrit (PV-T) Kolektör/Panelleri ile yapılabilenler:

• Elektrik üretimi
• Nem alma ve havalandırma (Kışın)
• İç mekan soğutma/ısıtma
• Meyve sebze kurutma
• Sulama pompalarını çalıştırma
• Sanayi ürünleri kurutulması (Tekstil, deri vb.)
• Seraları artezyen suyuyla soğutma/ısıtma
• Sıcak su temini
• Aydınlatma

Prof. Dr. Işık Tarakçıoğlu Hakkında

Türkiye’ye 40 yıl boyunca tekstil mühendisi yetiştirdikten sonra emekli oldu ve tekstil esaslı hava ısıtıcı güneş kolektörü üretimine başlayarak sanayiciliğe adım attı. Avrupa Tekstil Üniversiteleri Birliği’nce ‘Yaşam Boyu Başarı Ödülü’ne layık görüldü. Uluslararası Mucitler Dernekleri Federasyonu /IFIA tarafından Almanya’da düzenlenen ‘Fikirler-Buluşlar-Yeni Ürünler Fuarı’ndaki Yeşil Buluşlar Dünya Yarışması’nda ‘Tekstil Esaslı Hava Isıtıcı Güneş Kollektörü’ buluşuyla altın madalya ile ödüllendirildi. Bornova Rotary Kulübü tarafından Mesleğinde ve Türk sanayisi, toplumu için yaptığı hizmetlerdeki üstün başarıları nedeniyle 2011 yılı Meslek Hizmet Ödülü’ne layık görüldü.