Mumla kaplı bir elma, sadece bir elma mıdır?
Marketten aldığımız parlak meyvelerdeki güzelliği sağlayan mum, sağlığımız için risk oluşturabilir mi? Özellikle sağlıklı yaşam için kabuklarıyla tükettiğimiz elmaların, kırmızı eriklerin aslında bilmediğimiz bir tehlikeyle sağlığımızı tehdit ettiğinin kaç kişi farkında?
Biz, meyvelerde böcek ilacı, hormon vb. konular üzerinde dururken, İstanbul Okan Üniversitesi Gastronomi Bölüm Başkanı Öğretim Üyesi Dr. İlkay Gök, bizi, görünmeyen gizli bir tehlike konusunda bir benzetmeyle uyarıyor. Gök, mumlu, parıldayan kırmızı elmaları ısırırken yaşadığımız sorunu, tıpkı kırmızı elmayı ısırıp uykuya dalan pamuk prenses masalına benzetiyor… O masalda uykuya dalıyor, biz ise gerçek olarak biraz daha büyük bir riskle karşı karşıyayız: Kanser!
Mum çözeltisinde kullanılan kimyasallar doğru oranda kullanılmadığı takdirde sağlığımızı tehdit ediyorlar. Bu durumda mumla kaplı meyveleri kabuklarıyla yemek riskli olabiliyor.
Ovarak yıkamak ya da sirkeli suda bekletmek yeterli değil
Genelde meyve ve sebzeleri suyun altında yıkamakla yetinmeyip farklı işlemler uygulayabiliyoruz. Örneğin sirkeli suda bekletiyoruz. Mikroplar ve bazı pestisitler için suda bekletmek faydalı olabilir ama üstündeki mumu temizlemek için bu yöntem kesinlikle yeterli olmuyor. Yani iyice yıkayıp sirkede bekletip çok iyi temizlenmiştir diye güvenle kabuğuyla yediğimiz meyveleri mumuyla yiyoruz. İlkay Gök, evde normal şartlarda kabuk üstündeki mumu temizlemenin neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor.
Meyvelerin parlak görünmesi, nemini kaybetmemesi, böceklerden korunması için tezgâha gelmeden önce daldırıldıkları ya da üstlerine püskürtülen sıvı, mumlu bir solüsyondur. Mumu meyvenin üstünde gözle görebilmek kolay değildir. Elle ovalamakla, ılık suda veya sirkede bir kaç gün bekletmekle meyve ve sebzelerin üstündeki mumun temizlenemediğinin altını çizen Dr. İlkay Gök; “İyice ovalayıp, birkaç gün sirkeli suda beklettikten sonra bıçakla kazıdığım elmanın üstündeki mum tabakası hala duruyordu” diyor.
Türkiye’de altı çeşidinin kullanımına izin veriliyor
Mumlama, ürünü görsel olarak geliştirirken, su kaybını azaltarak fizyolojik olayları yavaşlattığı için de kullanılıyor. Çürümeler azalıyor. Türkiye’de altı çeşidinin kullanımına izin veriliyor.
Mumlama yapılabilen ürünler;
Meyveler: Turunçgiller (limon, mandarin, portakal, greyfurt), elma, armut, şeftali, ananas, nar, mango, avokado, papaya.
Sebzeler: Kavun, karpuz, salatalık, patlıcan, biber, balkabağı, tatlı patates, domates, patates.
Kullanılan mumları sıvı halde uygulamak için mumların ısıtılması ürüne zarar verebildiğinden, emülsifiye edilmiş mumların kullanımı yaygın. Bu nedenle mumların içerisine emülsifiye edici maddeler katıldığının altını çizen Dr. İlkay Gök, bu maddeler arasından en önemlisinin morfolin (C4H9NO) olduğunu dile getirerek sözlerini şöyle sürdürüyor; “Kullanılan mum çözeltilerinin içindeki maddelerin alt ve üst limitleri var. Bunlardan en tehlikelisi morfolin adlı maddedir. Kullanılan tüm karışımların neredeyse tamamında morfolin bulunuyor”.
Avrupa Birliği‘nde morfolin içeren mumların kaplayıcı olarak kullanılması yasak
Morfolin diyette ortaya çıkan nitrat ile tepkimeye girerek N-nitrosomorfolin (NMOR) oluşturabiliyor. N-nitrosomorfolin (NMOR) kanserojen bir madde. 0.03-0.3ppm seviyelerinde morfolinin, insan sağlığı için düşük riskli olduğu belirtiliyor. Bu seviyenin üstündeki morfolinin toksik ve güvensiz olduğu, kansere neden olabileceği belirtiliyor. Avrupa Birliği tarafından, morfolin veya başka aminler içeren mumların kaplayıcı olarak kullanılması yasaklandı.
Peki, konuyla ilgili bizde gerekli kontroller yapılıyor mu? Tükettiğimiz gıdalarda kullanılan mumun içeriğinde morfolin var mı, varsa miktarı yasal sınırlar içinde mi?
Mumla parlayan elma yerine, dalından koparılmış̧ sağlıklı bir elmayı kabuklu yemek daha cazip değil mi? Ne dersiniz?…
