Dünya yasaklamaya giderken Türkiye, İngiltere’den plastik atık ithalatını artırıyor
Çin, kendi ülkesinde plastiği yasakladığından beri, İngiltere’de bir yılda plastik geri dönüşüm endüstrisinde 500 bin sterlinlik bir maliyet artışı yaşandığı İngiltere Yerel Yönetimler Birliği’nin yaptığı araştırmayla ortaya kondu. Geçtiğimiz gün İngiliz Guardian gazetesinde yer alan habere göre, Türkiye, İngiltere’den plastik atık ithalatını artırıyor. Ancak uzmanlar bu durumun çevreye zarar verme ihtimali nedeniyle endişeli.
Türkiye dışında pek çok ülke, kendi bünyelerindeki sınırlamalar ve yasaklardan dolayı İngiltere’den plastik ithal etmek istemiyor. Çin ile birlikte, Malezya ve Vietnam’ın da İngiltere’den plastik çöp ithalatına sınırlama getirmesi ve Polonya’nın konuyu değerlendirmeye başlamasının ardından, Türkiye İngiltere’den en çok plastik çöp ithal eden ülkeler arasına girdi.
Bu durum bir yandan çevreye zarar vereceği gerekçesiyle uzmanları endişelendiriyor, diğer yandansa çöp toplayıcıları bu durumun gelirlerini azalttığını söylüyor. Sokak Atık Toplayıcıları Derneği Başkanı Recep Karaman; “Yıllık ortaya çıkan 6 milyon ton plastik çöpün 3,5 milyonunu biz topluyoruz. Ancak ithalatlar nedeniyle kazancımız düştü, topladığımız çöpün değerini düşürüyorlar.” diyor.
İngiltere Çevre Ajansı’na ihracatçılar tarafından bildirilen verilere göre, 2018’in ilk üç ayında İngiltere Türkiye’ye gemiyle 27 bin 34 ton plastik çöp gönderdi. Geçen yılın aynı döneminde ise veriler 12 bin 22 ton oranındaydı.
İngiltere’deki şirketlerin geri dönüşüm dışında yurt dışına çöp ihraç etmeleri yasak. Ancak İngiltere Çevre Ajansı’nın bu çöplerin geri dönüşümle yeniden dolaşıma sokulup sokulmadığını, nehir ve denizlere sızmasının engelenip engellenmediğinin henüz denetlemediği belirtiliyor.
Çok sayıda atık toplama ve geri dönüşüm tesisine ihtiyaç var
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın /OECD 2015 yılında dair verileri, Türkiye’de atıkların sadece yüzde 1’ini geri dönüşüme yolladığını, gerisini ise katı atık sahasına gönderdiğini gösteriyor. Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Türkiye plastik atıkları geri dönüştürme konusunda en başarısız ilk 20 ülke arasında.
Çöpleri toplamakla yükümlü belediyeler, 2016’da 31 milyon ton çöp topladılar. Türkiye İstatistik Kurumu’na göre bu çöplerin sadece yüzde 9,8’i geri dönüşüme gönderildi.
Ambalaj atıklarının ayrı toplanarak geri dönüşüme kazandırılması amacı ile kurulmuş, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı/PAGÇEV’in Genel Müdürü Yağmur Cengiz, mevcuttakinden çok daha fazla sayıda atık toplama ve geri dönüşüm tesisine ihtiyaç olduğunu belirtirken, Guardian gazetesinde, İngiltere’den ihraç edilen çöplerin çevreye zarar vereceği yönünde görüş bildiren haberler yer alıyor.
Şu an 751 lisanslı geri dönüşüm tesisi ve 566 atık toplama ve ayırma tesisi bulunuyor.
Değerlendirilebilir Atık Malzemeler Sanayicileri Derneği’nin /TÜDAM Başkanı Vedat Kılıç, Türkiye’ye ithal edilen plastik atıklardaki artışın bir yandan plastik sanayi için imkan oluşturduğunu söyleyerek “Sektör son iki yılda önemli oranda kârını artırdı ve yatırımlar yeni işyerlerinin açılmasını sağladı. Ancak bunun kontrol altında tutulması gerekli” diyor.
“Herkes kendi çöpü içinde yüzmek zorunda kalabilir”
Çukurova Üniversitesi’nden Doç. Dr. Sedat Gündoğdu, plastik atıkların Akdeniz’de izini sürüyor. Gündoğdu’nun yaptığı araştırmalara göre, Türkiye sahilleri tüm Akdeniz’in en kirli sahilleri… Tarımsal faaliyetler, az gelişmiş altyapı, kentleşmede artış ve yetersiz çöp değerlendirme politikalarına bağlı olarak bu kirlilik giderek artış gösteriyor.
Mersin, Adana ve Antalya Türkiye’deki diğer sahil kentlerinden daha fazla çöp üretiyor. Yoğun yağışlar bu çöpleri nehirler aracılığıyla denizlere taşıyor. Çöpe gönderilen plastik atıkların yanı sıra, geri dönüşüm prosedürleri sırasında tesislerin kanalizasyon sistemleri yoluyla saf plastik gibi bazı hammaddeler de denize sızabiliyor. Bu etki, Akyatan sahilinin 22 km’lik uzunluğu boyunca görülebiliyor. Bölgedeki en önemli yeşil kaplumbağa yuvalama alanlarından biri, şu an dikkate değer plastik kirliliği ile kaplı.
Doç. Dr. Sedat Gündoğdu, geri dönüşümün çözüm olmadığını, tek çözümün plastik atıkları azaltmak olduğunu söylüyor ve uyarıyor; “Aksi takdirde Akdeniz sahillerine gelen Avrupalılar da dahil, herkes kendi çöpünde yüzmek zorunda kalabilir.”
