Ana Sayfa RÖPORTAJ Eskiyi getir dünyayı kurtar

Eskiyi getir dünyayı kurtar

Yazar: Selma ALTIN

Başlığı okuduğunuzda; “Superman de bizi görecek mi?” diyebilirsiniz. Evet, görecek… çünkü her birimiz birer süper kahramanız. Çok mu abartılı geliyor? Gelmesin… dünyamız tükeniyor. Eğer bizler, her birimiz tek tek, bunun farkına varıp tükettiğimiz dünyanın kaynaklarını korumazsak bu tüketim kaynaklı yok oluş da hızlanıyor.

Ürüne dönüşmüş her kaynak, kullanım ömrünü tamamlamışsa onu başka bir ürüne dönüştürmek zorundayız. Hatta eğer bu bir elektronik ürünse, durum biraz daha farklı, ekonomik yönü daha dikkat çekici. Şöyle ki; elektronik cihazların içlerinde hem önemli madenler, hem de insan sağlığına ve doğaya zarar verebilecek metaller bulunuyor. Bu nedenle, elektronik atıkların geri dönüşümü diğer ürünlere göre daha fazla önem kazanıyor. Geri dönüşümlerinde altın ve bakır kaynağı olarak işlem gören cep telefonları, gömüldüklerinde, Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı/EPA’ya göre zehirli -kurşun, civa, kadmiyum ve arsenik- elementlerini toprağa geçiriyorlar. 1 ton cep telefonundan 230 gr, 1 ton eski maden atığından 62 gr altın kazanılıyor. Özetle, elektronik atıkların geri dönüşümüyle madencilik faaliyeti azalıyor, zehirli atıklar ise gömülmekten kurtarılmış oluyor.





1 floresanın içerisinde bulunan civa, 30 bin litre suyu kullanılamaz hale getiriyor.

Tüketici teknolojisi ürünleri pazarı, 2018’in üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8’lik bir büyüme göstererek 16,1 milyar TL ciro değeri elde etmişti. Son 10 yılda hurda ithalatına yılda ortalama 6.5 milyar dolar harcandı. Sürdürülebilirliğin giderek önem kazandığı dünyamızda üretimde kullanılan ithal ettiğimiz hammaddeye elimizdeki atıklardan ulaşabiliriz.
Türkiye’de, ELDAY / Elektrik ve Elektronik Geri Dönüşüm ve Atık Yönetimi Derneği, çevreye zarar vermeden, ulusal ve uluslararası standartlarda AEEE /Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya geri dönüşümü yapılabilmesi için çalışıyor.

Her yıl yaklaşık 50 milyon ton elektronik atık üretilen dünyamızda Türkiye’deki AEEE geri dönüşüm verilerini ELDAY Genel Müdürü Muharrem Yamaç’a sorduk.

“Kişi başına 6,5 kilogram atık elektrikli ve elektronik eşya ile 184 ülke arasında 17. sırada yer alıyoruz. ” ELDAY Genel Müdürü Muharrem Yamaç.

Türkiye’de elektronik atıkların geri dönüşüm oranı nedir?

Türkiye’de yılda ortalama 500 bin ton elektronik atık çıkıyor ve her yıl bu rakam yüzde 10 artıyor.  Şu anda geri dönüşüm oranları büyük beyaz eşyalarda yüzde 78, küçük ev aletlerinde yüzde 98, bilişim grubunda yüzde 98 ve televizyon-monitörlerde ise yüzde 29 şeklinde…

ELDAY, bugüne kadar, hangi miktarda atığın geri dönüşümünü sağladı?

ELDAY olarak kurulduğumuz günden bu yana 30 bin ton e-atığı geri dönüşüm zincirine kazandırmayı başardık.

Türkiye’de kişi başı elektronik atık üretim oranımız nedir?

Kişi başına 6,5 kilogram atık elektrikli ve elektronik eşya ile 184 ülke arasında 17. sırada yer alıyoruz.

Genellikle elektrik kabloların iletken kısmı bakır metalinden yapılıyor.

Elektronik atıkların değerlendirilmesinin döngüsel ekonomiye katkısı nedir? Tüm atıklarımız geri dönüştürülebilse bunun ekonomik yansıması ne olur?

Elektrikli ve elektronik eşyaların ekonomik değere sahip kısmı madenlerden oluşuyor. Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse; elektronik eşyalar için kullanılan 1 kilo demirin elde edilmesi için 200 kilo cevherin çıkarılması ihtiyaç duyulurken 2 kilo AEEE geri dönüşüm prosesinden elde edilen demir yeterli oluyor. Bu da e-atık konusunda döngüsel ekonomi modelinin çevresel açısından önemli bir noktada olduğunu gösteriyor.

Global Hurda Değerlendirme Raporu’ndaki verilere göre 2012 yılında Türkiye’nin toplam ithalatı 236,5 milyar dolardır. İthal edilen hurda çeliğe ise (kullanılan toplam ithal çeliğin yaklaşık yüzde 69,5’u ithal edilmiştir.) toplam 9,4 milyar dolar ödenmiştir. Bu veriler toplam ithalatın yüzde 4’ünü hurda ithalatının oluşturduğunu gösteriyor. Son 10 yılda hurda ithalatı için harcadığımız ortalama 6.5 milyar dolar. Bu rakam cari açığımızın yaklaşık yüzde 10’una denk geliyor. Oysa ithal ettiğimiz hammaddeye elimizdeki hurdalardan ulaşırsak, yurtdışına aktardığımız bu kaynaklarla üç tane yerli ve milli otomobil fabrikası kurabiliriz.

Türkiye’nin hangi bölgelerinde elektronik atık geri dönüşüm tesisi bulunuyor? ELDAY, bu tesislerin hepsiyle çalışıyor mu? Ayrıca, kendi tesisi bulunuyor mu?

Türkiye’de lisanslı elektronik atık geri dönüşümü tesisi sayısı 98’e ulaştı. Ankara, İstanbul ve Kocaeli en fazla tesisleşmenin gerçekleştiği şehirlerdir. ELDAY olarak belediye işbirliklerinde ve projelerde öncesinde denetlediğimiz ve üyelerimiz olan üreticilerin ürettikleri eşyaların geri dönüşüm süreçleri kriterlerine uygun bulunan tesislerin hepsiyle çalışıyoruz.

Global Hurda Değerlendirme Raporu verilerine göre, Türkiye’de ömrü tamamlanan 500 bin ton elektrikli ve elektronik eşya var. 

Elektronik atıklar konusunda bilinç yaratabilmek amacıyla ELDAY neler yapıyor?

ELDAY olarak toplamda 41 ilçe belediyesi ve STK ile birlikte eğitim ve bilinçlendirme projeleri üretiyoruz. 2018 yılında ülkemizin atık yönetimi konusunda öncü olan belediyelerinde eğitici eğitimi, muhtarlıklar ve sivil toplum kuruluşları eğitimleri, belediye çalışanları eğitimi ve okullarda yaptığımız eğitimler ayrı toplanan e-atıkların artmasına önemli katkılarda bulunuyor.

Son üç yılda 10 binden fazla toplama ekipmanı ve 50 binden fazla bilinçlendirme malzemesi dağıttık. Hazırladığımız ilk eğitim filmi olan “Sağlıklı Bir Gelecek İçin” animasyonunu 30 bin kişi izledi. Milli Eğitim Bakanlığı ile görüşerek AEEE konusunda bilinci arttırıcı içeriklerin ders kitaplarında yer alması için çalışmalarımıza başladık. Okullarda yapılan çalışmalarının yanı sıra sivil toplum kuruluşları, kamu kurum ve kuruluşlarıyla da işbirliğine giderek hem bilinçlendirme hem de atık toplama faaliyetlerine başladık. Beş bakanlığın çeşitli birimlerini ziyaret ederek elektrikli ve elektronik atıklar konusunda bilgi verip işbirliği yaptık. Çöp Şenliği, Atıklar Orman Olsun, Çevre Şenlikleri ve Kulüp Kaynaştırma Şenlikleri gibi projeler STK’larla yaptığımız çalışmaların sadece birkaçı. Şu anda yeni eğitim filmimizin okullara dağıtımı sürüyor, kamu spotumuz ise yayında.

ELDAY, geri dönüşüm konusunda hangi kamu kurumlarıyla birlikte çalışıyor?

Bakanlıklar, okullar, belediyeler, sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte çalışıyoruz. Özellikle belediyelerle başarılı işbirliklerimiz var. Bunlara birkaç örnek vermek gerekirse; Türkiye’de ilk olan Çevreci Komşu Kart projesinde Muratpaşa Belediyesi ile işbirliği yaptık. evlerde ayrıştırılan atık elektrikli ve elektronik eşyaların alışveriş puanına dönüştüğü Çevreci Komşu Kart projesinin uygulanmaya başlandığı günden 2018 sonuna kadar 31 ton e-atık evlerden toplandı. Muratpaşa Belediyesi, Çevreci Komşu Kartlara Muratpaşa sakinlerinin anlaşmalı marketlerde, sinema salonlarında kullanması ya da üniversite öğrencilerine burs olarak aktarılması için Adalya Vakfı’na bağışlayabilecekleri 2 milyon 794 bin 157 lira karşılığı puan yüklendi.

Araştırmalara göre; sadece bir adet nikel kadmiyum pilindeki kadmiyum miktarı, 600 ton temiz suyu kirletmeye yetiyor.

Beyoğlu Belediyesi ile e-atıkların geri dönüşüm zincirine kazandırılmasını teşvik etmek ve özellikle gençler arasında bu konudaki farkındalığı artırmak için “Elektronik Atıkları Topluyoruz, Öğrencilerimizi Ödüllendiriyoruz” kampanyasını yürütüyoruz. Kampanya ile 10 Mayıs’a kadar elektronik atık toplayan öğrencilere bir scooter hediye edilecek. Malatya Yeşilyurt Belediyesi ile birlikte yürüttüğümüz “Yok Artık” projesiyle Belediye sınırlarındaki okullarda 15 Şubat’ta başlayan proje, 15 Mayıs’a kadar devam edecek. En fazla elektronik atık toplayan öğrenciler, laptop, tablet ve bisiklet gibi ödüller ile projeye teşvik edilecek.

İlgili Diğer Haberler

Bu web sitesi, deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Bu konuda sorun yaşamadığınızı varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul et Daha fazla oku