‘Halep Sabunu’ Mardin’den dünyaya açılacak
Fransa’da çok talep edilen ve yüksek fiyatlarda alıcı bulan Halep sabunu şimdi Mardin topraklarında kadınların ellerinde yeniden hayat buluyor. Dünyanın en iyi sabunları arasında yer alan Halep sabunu, yüzyıllardır Afrin Bölgesi’nde yetişen zeytinlerden elde edilen zeytinyağından kalan ve prina yağı adı verilen asit oranı yüksek posadan üretiliyor. Halepliler prina yağını geleneksel yöntemler ile meşe külü veya çok az kostik kullanarak sabuna dönüştürüyor. Çok eski bir geçmişten gelen geleneksel yöntemle yapılan Halep sabununun en önemli özelliği ise çok az kostik miktarına sahip yağ bazlı sabun olması. Bu nedenle çok geç kuruyor ve kurudukça içerisindeki az miktardaki kostik buharlaşıyor ve sahip olduğu saflıkla kıymetleniyor.
AK Parti İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı önderliğinde, TC. Tarım ve Orman Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), AAR JAPAN ve Mardin Şükraan Ekonomik Tarımsal Kalkınmayı Sosyal Gelişimi Destekleme Derneği iş birliği ile Şef Ebru Baybara Demir, tarafından hayata geçirilen projede 2018 yılı Eylül ayında Artuklu’da 44 kadınla eğitimlere başlandı. 2019 yılında ise projede 15’i Suriyeli olmak üzere 30 kadın eğitimlerini tamamlanarak Mardin’de ilk kooperatif kuruldu. Halep Sabunu Projesi tanıtım toplantısı Mardin Artuklu Belediye Başkanı Abdülkadir Tutaşı, Mardin Artuklu Orman ve Tarım İlçe Müdürü Ramazan Demircan, Artuklu İlçesi Halk Eğitim Müdürü ve FAO Gıda Güvenliği Uzmanı Keiro Obaara’nın katılımları ile gerçekleşti.
Kadınların emeğiyle gelenek geleceğe taşınıyor
Halep’te üretimi durma noktasına gelen Halep sabunun Mardin’de yeniden üretilmesini sağlayan Şef Ebru Baybara Demir projenin hayata geçirilme sürecini şu sözlerle anlattı: “Halep sabunu projesini hayata geçirmemizin nedeni bölgede var olan işsizlik ve neden olduğu göç konusuna bir çözüm olabilmek. Biz Mardin’de yaşayan yerel ve mülteci halka en iyi bildikleri işten para kazanmaları için destek oluyoruz. Bu sayede kadınlarımız evden çıkıyor hem kendileri hem de ev ekonomisi için kazanç sağlıyor. Halep sabunu projemizin diğer bir önemli amacı ise bu geleneği gelecek nesillere taşıyabilmek. Şu anda Halep’te sabun üretimi durma noktasında eğer bu gelenek sürdürülmez ise bir nesil bunu unutacak ve önemli bir değer yok olacak. Biz projemizle kadınların kendi kültürlerini bizlere aktararak yaşatmalarını da sağlıyoruz. Halep Sabunları projemizde ilk adımı geleneksel yöntemin anlatılması için üretimi bilen kadınlarla bir araya gelerek attık. Halep sabunun ham maddesi olan zeytinyağı için de yapısı Afrin Bölgesi’ndeki zeytinlere benzer olan Mardin’in Derik ilçesindeki zeytinleri tercih ettik. Kısa süre önce zeytinyağı sıkım atölyesinin açılışını gerçekleştiren Derik Kaymakamı Hakan Kafkas, zeytinyağı üretiminin ardından kalan prina yağını projeye temin etti. Böylece 2018 yılında 24’ü Suriyeli olmak üzere 44 kadınla yola çıktık. Projemiz 2019 yılında 30 kadınla devam etti. Projemizle birlikte Mardin’de Suriyeli ve yerel kadınlar ilk kez bir kooperatif kurdu.”
Halep sabununda kimyasal bulunmuyor
Üretim aşamasında önce yağ kaynatılıyor ve bu yağ belli bir ısınma noktasına geldikten sonra sabun hamurunu elde etmek için ihtiyaç duyulan kostik ekleniyor. Üretim sırasında ilk aşamada kostik oranı yüzde 13. Ancak, özel üretim tekneleriyle kaynama devam ederken hamurlaşan sabuna sürekli olarak yağmur suyu ekleniyor. Bu yağmur suyu ile kazanların altında bulunan musluklardan sabunun içerisindeki kostik akıtılarak bu oran yüzde 7’lere kadar düşürülüyor. Mevcut sabunlardaki kostik oranı Halep sabununa göre daha yüksek. Kostik oranının yüksek olması sabun hamurunun hızlıca sertleşmesine neden olur. Halep sabunları 1 ila 3 ay arasında kuruyor. Yüzde 93 yağ bazlı, saf zeytinyağından elde edilen, kimyasal barındırmayan bir sabun üretiliyor.
Halep sabunu projesinde şu ana kadar 20 bin kalıp sabun üretildi. Sabunlar Artuklu Topraktan Tabağa Toplumsal Kalkınma Kooperatifi aracılığı ile satışa sunulacak. Bu girişimden haberdar olan birçok kişi sabun satışının yapılması için merakla bekliyor. Sabunların daha çok kişiye ulaşması için kooperatifle çalışmaların devam edeceği belirtiliyor.
