Ağaçların mega kentler için değeri nedir?

Yapılan bir araştırmaya göre, yapraklı altyapı, kalabalık metropollere her yıl yaklaşık 505 milyon dolarlık tasarruf sağlıyor.

Sürekli hareket halindeki kalabalıklarla dolu metropollerde gökyüzüne ulaşan şeyler sadece vinç ve yüksek binalar olmamalı… Ecological Modeling dergisinde yayınlanan bir makaleye göre, mega kentler -10 milyondan fazla insanla dolu olan şehir merkezleri- ağaç varlıklarını ikiye katlama işini kendileri görecek.

New York Eyalet Üniversitesi’nin Çevre Çalışmaları ve Ormancılık Bölümü’nden Theodore Endreny’nin liderliğindeki bir araştırma ekibi, çok kalabalık 10 şehirde, yapraklı altyapının kente nasıl katkı sağladığını ve bu alanların daha yeşil olması durumunda faydaların neler olabileceğini ölçmeye çalıştı.

Araştırma ekibi, Pekin, Buenos Aires, Kahire, İstanbul, Londra, Los Angeles, Mexico City, Moskova, Mumbai ve Tokyo’daki mevcut ağaç örtüsünü hesaplamak için 2006 yılında ABD Orman Hizmetleri tarafından geliştirilen i-Tree aplikasyonunu uyarladılar. i-Tree, kentsel kanopinin* çevresel bedelini ve dolar cinsinden değerini ölçmek için hava fotoğrafçılığından yararlanıyor. Sistem bugüne kadar, sadece ABD şehirleri arasındaki kanopinin kuşbakışı görünümünü yakalamak amacıyla kullanıldı.

Araştırmacılar, ağaçların, hava kirliliğinin giderilmesi, sel suyu akışının önlenmesi, enerji tüketiminin azaltılması ve karbon tutumuna katkılarının hesaplaması için, Londra verileriyle birkaç ay boyunca uğraştılar. Daha sonra bu hesaplamaları ve öğeleri çeşitli şehirler için ölçeklendirdiler.

Kişi başına en yüksek ağaç kanopisi Tokyo’da

Her lokasyon için rastgele seçilen 500 nokta araştırıldı ve bunlar, yapraklı yarar potansiyeline göre karakterize edildi. Her parsel mevcut ağaç örtüsü, potansiyel kanopi -şu anda otopark, plaza veya kaldırım olarak hizmet veren noktalar da dahil olmak üzere- veya ağaçların yer almadığı yüzeyler olarak sınıflandırıldı.

Kentsel kanopinin yoğunluğu, mega kentler arasında da büyük farklılıklar gösterir. Kahire’de, yüzeyin sadece yüzde 8.1’i ağaçlarla kaplıdır. Moskova’da ise, yüzeyin yüzde 36’sı yapraklıdır (Megakentler arasında bu ortalama, yüzde 20.9 olarak belirlenmişti). Kişi başına en yüksek ağaç kanopisine sahip kentin Tokyo olduğu belirtiliyor.

Ağaçların faydalı etkilerinin çoğu genel ve süreklidir. Örneğin, ısı adası etkilerini hafifletmeye ve kirliliği azaltmaya yardımcı olurlar. Ancak, ağaçların sağladığı daha belirgin faydalar, bölgeden bölgeye değişir. Örneğin, başlangıçta çok az yağış alan Kahire, araştırmacıların modeline göre, sel suyu ıslahı konusunda özel bir fayda sağlamadı. Aynı şekilde, diğer mega kentlere göre daha düşük enerji tüketimine sahip olan Mumbai, bu konuda fazla bir karşılık alamazken, daha uzun süreli büyüme mevsimine sahip olması nedeniyle, karbondioksit tutma açısından kendine en çok pay çıkaran bölge Los Angeles oldu.  

Araştırmacılar, söz konusu 10 mega kent arasında, aşağıdakiler de dahil olmak üzere yıllık ortalama 505 milyon dolarlık bir getiri hesapladılar;

• Hava kirliliğinin azalmasıyla yılda 482 milyon dolar.
• C02 depolanmasından 8 milyon dolar.
• Gelişmiş yağmur suyu ıslahından yıllık 11 milyon dolarlık kazanç.
• Isıtma ve soğutma maliyetlerinde yarım milyon dolarlık tasarruf.

Ölçeklenebilir modelin avantaj ve dezavantajları

Tabi ki bunlar sadece basit tahminler… Ancak araştırmacılar, modelin, yerinde veri toplamanın maliyetli ve zaman alan görünümüne karşı, cazip bir alternatif olduğunu iddia ediyorlar. Ölçeklenebilir model, bürokratik zorluklar arasından sıyrılırken, araştırmacılar, dezavantajlarını da kabul ediyor. Örneğin veriler, çeşitli mevsimler ya da bölgeye özgü kirleticiler ve türler gibi ekosistemler arasındaki farklılıkları hesaba katmıyor.

Araştırmacılar, yeşil altyapı getirilerinin ‘yoğunluk’ ile yakından ilgili olduğu sonucuna vardılar, ki bu da, mega kentlerin kazanacak çok şeyleri olduğunu gösteriyor. Endreny ve çalışma arkadaşları, şehir paydaşlarından ağaç kanopileri inşa etmelerini istedi. Daha sonra, 10 şehrin ortalama 611 kilometrekarelik mevcut ağaç örtüsü ve 455 kilometrekarelik bir potansiyel ağaç örtüsü olduğunu keşfettiler. Araştırmacılar, edindikleri verilere dayanarak, otopark ve diğer alanların ağaçlar için yeniden düzenlenmesi halinde, mevcut yapraklıların sağladığı yararın neredeyse iki katına çıkabileceğini savunuyor.

Halkın da katılımı sağlanarak kentsel kanopi arttırılmalı

“Daha yeşil olalım” demek bazen yapmaktan daha kolaydır… Yaratılmış alanlar, her metrekarenin en iyi kullanımıyla ilgili soruları da beraberinde getiriyor. Ancak dallı budaklı altyapının, diğer projelerin bütçelerine ulaşması gerekmiyor. Endreny, ağaçların, yaya meydanlarında kümelenebileceğini veya kaldırımların iki yanına eşlik edebileceğini dile getiriyor.

Ağaçlar, aşırı sıcaklıkları hafifletmeye, trafik, gürültü ve tıkanıklığa karşı doğal bir soluklanma sağlamaya yardımcı olur ve kentsel ortamlarda yaşayanların yaşam kalitesini iyileştirir. Bununla birlikte, ortalama bir vatandaş, kendi benzersiz çevresel habitatının bireysel özelliklerini anlamaktan uzaktır. Peki, vatandaşlar, çevrelerinde yeşil kanopilerin şekillendirilmesinde yardımcı olacak daha bütünleyici bir rol nasıl oynayabilirler? Soldaki görsel; Treepedia’nın Yeşil Görüntü Endeksi‘nde göre Londra ile New York’un kanopi değerlerine işaret ediyor. 

Geçmiş projeler, yeşil girişimleri destekleyen bir şehirde bile, koruların bazı mahallelerde diğerlerinden daha seyrek olduğunu ve sakinlerinin eşit fayda göremediğini göstermiştir. Endreny, güçlü bir kentsel kanopinin faydalarını en üst düzeye çıkarmak için; şehirlerin kamu-özel ortaklıkları ve vatandaş savunuculuğu çizgisinde katılımlarının yanı sıra, şehir planlamacıları, çevre mühendisleri ve peyzaj mimarlarından gelecek yeniliklerle birlikte çabalarını iki katına çıkarmaları gerektiğini vurguluyor. Yine de, eşitli aktörler ortak bir amacı paylaşsalar bile, maksimum faydaların kök salması zaman alır… Araştırma ekibi, ağaçların faydalarının; boyutları, yaprak alanları ve büyüme mevsimlerinin uzunluğu ile orantılı olduğunu belirterek, gelecek nesillerin ağaçları olan fidanların, olgun ağaçlardan daha etkin olmadıklarının da altını çiziyor.

Bir ağacın dalında asılı olan dolar işareti, yoğunluğun ve yeşil girişimlerin en iyi yolları hakkındaki tartışmaları belki hemen çözmez, ancak, kentsel kanopinin vaat ettiği ekolojik ve finansal tasarrufların belirlenmesi, binalar ile dopdolu mega kentler adına önemli bir adım olabilir.

Kaynak: ScienceDirect

*Kanopi: Ağaçların taç yapraklarının oluşturduğu gölgelik alan.